André Derain

André Derain (1880-1954) volgde van 1898 tot 1900 lessen aan de Académie Carrière in Parijs, tegelijk met Matisse. Vanaf 1900 deelde hij een atelier met De Vlaminck en schilderde hij zijn eerste landschappen. Terwijl veel van zijn fauvistische tijdgenoten eerst een impressionistische fase doormaakten, ontwikkelde Derain al vroeg een heel eigen stijl met brede verfstreken en een gedurfd kleurgebruik, geïnspireerd door Van Gogh en Cézanne. Vanaf 1901 tot 1904 moest de schilder zijn opleiding onderbreken voor zijn militaire dienst; daarna vervolgde hij zijn studie aan de Académie Julian.

In de zomer van 1905 verbleef Derain samen met Matisse in het Zuid-Franse Collioure. De vernieuwende landschappen in felle, onrealistische kleuren die zij daar schilderden, werden tentoongesteld op de Salon d’Automne van 1905. De doeken ontlokten de criticus Louis Vauxcelles een vergelijking met ‘fauves’, wilde beesten, een scheldwoord dat later als geuzennaam werd gebruikt. Zo werd Derain, samen met Matisse en De Vlaminck, een van de grondleggers van het fauvisme. In 1907 ging hij op Montmartre wonen, waar hij veel contact had met Picasso. Onder invloed van Picasso en Braque begon zijn werk in die jaren meer kubistische elementen te vertonen. Ook verving hij zijn felle, fauvistische palet door de meer gematigde tonen van het kubisme. Toch werd hij nooit een kubist ‘pur sang’ en al snel sloeg hij een andere weg in. Hij bestudeerde het werk van oude meesters en ging op zoek naar het ‘eeuwige’ in de natuur en naar een logische harmonie in de compositie.

Derain was een geziene figuur in de internationale kunstwereld en exposeerde op tentoonstellingen van de Neue Künstlerverein en Der blaue Reiter in München en op de Armory Show in New York. Vanaf ongeveer 1920 verbleef hij grotendeels in Zuid-Frankrijk, waar zijn stijl steeds minder vernieuwend werd. Een bezoek aan Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog moest hij bekopen met een onverdiende reputatie als collaborateur. In 1953 kreeg hij een ooginfectie, waardoor zijn gezichtsvermogen afnam. Hij stierf een jaar later, nadat hij door een auto was aangereden. Zijn werk raakte om politieke redenen in de vergetelheid, maar wordt tegenwoordig weer zeer gewaardeerd.

Andre Derain in zijn atelier, 1928, foto Otto Umbehr, Réunion des Musées Nationaux