Grieks goud

De tentoonstelling

In de Hermitage Amsterdam worden de juwelen per vindplaats chronologisch gegroepeerd. De oudste grafheuvels zijn die van Olbia (zesde-vijfde eeuw v.Chr.) en de eerdergenoemde Zeven Broers-grafheuvel (vijfde eeuw). Uit die laatste grafheuvel is op de tentoonstelling onder meer een spectaculaire gouden drinkhoorn te zien. De vierde eeuw is werkelijk de Gouden Eeuw van de Griekse edelsmeedkunst.

De adembenemende kettingen uit de grafheuvels van Nymphaion en Pantikapeion, bestaande uit gouden lotussen, rozetten en gezichten van de riviergod Acheloös, zijn de mooiste voorbeelden van het fabuleuze vakmanschap van de Griekse edelsmeden. Kettingen, waar de Grieken zeven verschillende namen voor kenden, werden strak om de hals gedragen. Meestal waren het er meer dan één. Naast deze kettingen zijn uit Pantikapaeion ook ringen met afbeeldingen van Penelope en van een Perziër te zien, alsmede twee indrukwekkende gouden armbanden met leeuwenkoppen.

Een van de rijkste vindplaatsen is de grafheuvel Kul Oba (vierde eeuw v.Chr.), waar een inmiddels beroemde kunstschat van de Hermitage werd gevonden: de gedraaide gouden halsring met twee Scythische ruiters. De verfijning van dit object is ongeëvenaard, met zijn details van kleding, houding en gezichtsuitdrukkingen. Ook uit deze grafheuvel stamt een voorbeeld van Griekse oorsieraden, waarvan alle details, zoals kleine beeldjes en filigraanwerk, nauwelijks met het blote oog waarneembaar zijn. Op de tentoonstelling zijn ze met een loep beter te bekijken. Uit de Kekuvatsky-grafheuvel (vierde eeuw v.Chr.) komt een ander hoogtepunt: een gouden lauwerkrans van olijftakken mét olijven. De lauwerkrans was geplaatst op de schedel van de overledene. Lauwerkransen werden in Griekenland gebruikt bij processies, als prijs voor allerlei wedstrijden en ter versiering van godenbeelden.

Een andere beroemde vindplaats is die van de Grote Bliznitza-grafheuvel (laat-vierde eeuw v.Chr.) met onder meer de indrukwekkende pendant met het reliëf van een nereïde (een van de dochters van de zeegod Nereus) op een zeepaard.

'Grieks Goud' sluit af met voorbeelden van laat-Hellenistische juwelen, die duidelijk de overgang van Griekse naar de Romeinse kunst tonen. Naast de sieraden zijn op de tentoonstelling ook enkele terracotta en zilveren vazen te zien. Op de vazen worden vergelijkbare sieraden gedragen door Griekse vrouwen én mannen.