Hoogtepunten uit de tentoonstelling

Introductie door Ernst Veen

Vaas, houder voor paaseieren, Rusland, St.-Petersburg, Keizerlijke Porseleinfabriek, midden 19de eeuw, Porselein; goudbeschildering boven glazuur, fluweel; 22,5 х 36,5 х 36,5 cm, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Fresco uit Pskov: het offer van Abraham

Dit fragment van een fresco behoort tot een van de oudst bewaard gebleven fresco's uit Rusland. De fresco is afkomstig uit de ruïnes van een 14de-eeuwse kerk in Pskov, destijds een belangrijke stad aan de Noord-Westelijke rand van Rusland.

In dit fragment is een voorstelling van de beproeving van Abraham te herkennen. Abraham moest van God zijn enige zoon, Isaac, offeren. Op het moment dat Abraham gehoor geeft aan zijn opdracht en zijn zoon op het offerblok legt, geeft een engel een ram aan Abraham, die in plaats van de jonge Isaac geofferd mocht worden.

Van de vroegste kerkelijke kunst in Rusland is weinig bewaard gebleven. In de 13de eeuw vielen de heidense Mongolen, of zoals de Russen ze noemden, de Tataren, Rusland binnen. Ze onderwierpen de Russen en verwoestten alle belangrijke centra van cultuur en religie.

Pskov ontkwam als een van de weinige steden aan de overheersing van de Tataren, waardoor de traditie van de frescoschilderkunst hier verder ontwikkeld werd ener in de 14de eeuw nog fresco's werden gemaakt. De 14e-eeuwse kerk waar deze fresco's uit komen werd in de 18de eeuw afgebroken om plaats te maken voor verdedigingswerken. Deze fresco is later uit het puin tevoorschijn gekomen.

Mozaïek van een engel met een lelie in de hand, Byzantijnse Rijk, 6de eeuw, Stukjes mozaïeksteen en natuursteen (marmer, leisteen), vulkanisch glas, 104 x 67 cm, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Iconostase van de reiskerk van tsaar Alexander I

Ook in tijden van oorlog –of misschien wel juist in tijden van oorlog- werd er tijd vrijgemaakt voor de eredienst.

Deze iconostase is een onderdeel van de reiskerk, die tsaar Alexander I bij zich had tijdens zijn veldtochten, ook tijdens de oorlog tegen Napoleon – de oorlog die het einde van Napoleons heerschappij inluidde. Het is een reisiconostase; in te klappen en gemakkelijk te vervoeren.

Ook op deze reisiconostase ontdekken we enkele van de vaste onderdelen van de iconostase, als eerder besproken. Zo is op de koningsdeuren de Annunciatie afgebeeld: de aartsengel Gabriël vertelt de Moeder Gods dat zij Gods zoon zal dragen. Boven en onder de Annunciatie zijn de vier evangelisten afgebeeld. Naast de deuren staan aan de ene kant de Moeder Gods met kind en aan de andere kant Christus ten voeten uit afgebeeld. Op het uiterste paneel links en rechts staan diverse heiligen, waaronder enkele die succesvol getreden hebben tegen het heidendom.

Boven de koningsdeuren tenslotte, in een grote stralenkrans, een icoon van het Laatste Avondmaal, dat vooruitwijst naar de eucharistie, het belangrijkste onderdeel van de eredienst.

Koningsdeuren van een iconostase met Annunciatie en vier Evangelisten, Rusland, Moskouse Rijk, 16de eeuw, restauratiesporen uit de 19de eeuw. Paneel; pavoloka (linnen doek), tempera; 159,5 x 86,8 x 3,2 cm, 1936, Staats Museum Depot; daarvoor in een gebedshuis aan de Volchov Straat, St.-Petersburg, © State Hermitage Museum, St Petersburg

Iconen uit een profetenreeks van een iconostase

Rusland, Pskov, ca. 1613

Afkomstig uit de Kerk van de Hemelvaart, Paromenje. Uit de vooroorlogse collectie van het museum. Afbeeldingen van profeten in de iconostasen van het zeventiende-eeuwse Pskov kunnen in drie categorieën worden onderscheiden. Sommigen werden ten voeten uit geschilderd, zoals op de iconen uit de kerk van de Ontslaping van de Moeder Gods in Paromenje, beschreven in deze catalogus. De lokale traditie kende ook variaties waarbij de profetenreeks ten halven lijve werd afgebeeld (iconostase van de kerk van de aartsengel Michaël in het dorp Melnitsy) of op één niveau samen met de aartsvaders (kerk van de heilige Nicolaas in Ljoebjatovo). In de iconostases uit de omgeving van Pskov wordt de centrale plaats in de profetenreeks ingenomen door de icoon van de Moeder Gods 'Immanuel' (van het Teken), een voortzetting van de vijftiende-eeuwse traditie in de iconostases in de kathedraal van de Ontslaping van de Moeder Gods in Vladimir (1408), de Drie-eenheidskerk van het Drie-eenheidsklooster van de heilige Sergius (1425–1428) en de Transfiguratie Kathedraal in Tver (midden vijftiende eeuw).

1. De profeten Zacharia en Bileam, Paneel; tempera, 93 x 72 cm, Inv. nr. PKM 1638, © Staatsmuseum en -monument van Pskov

2. De profeten Jeremia en Baruch, Paneel; tempera, 92,5 x 72 cm, Inv. nr. PKM 1639, © Staatsmuseum en -monument van Pskov

3. De profeten Sefanja en Natan, Paneel; tempera, 93 x 72 cm, Inv. nr. PKM 1640, © Staatsmuseum en -monument van Pskov

Openingstijden

Dagelijks 10–17 uur
Gesloten 26 april en 25 december 2014

© State Hermitage Museum, St Petersburg

De Hermitage Amsterdam is gevestigd op de Amstel 51.

Contact

Voor informatie over de tentoonstellingen, de programmering, de online ticketshop, het gebouw en reserveringen van rolstoelen, groepsbezoeken en CKV programma’s:
+31 (0)20 530 87 55

Voor alle overige vragen en voor het kantoor: +31 (0)20 530 87 55

Voor reserveringen van rondleidingen en zalen:
0900-HERMITAGE (0900-437648243) lokaal tarief

Voor het reserveren van audiotours (mogelijk vanaf 15 audiotours) kunt u contact opnemen met reservations@guideid.com

Sitemap

x

Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en wij zullen u op de hoogte blijven houden. Niet alleen van de tentoonstellingen, maar van alle andere activiteiten in de Hermitage Amsterdam. Waaronder de culturele avonden op woensdag, zaterdagmiddag lezingen in het auditorium en de zondagochtend concerten.