Hermitage Amsterdam opent tentoonstelling over drie grote namen:
Alexander, Napoleon & Joséphine, een verhaal van vriendschap, oorlog en kunst uit de Hermitage

28 maart – 8 november 2015

Anoniem, Frankrijk, naar Gioacchino Giuseppe Serangeli, Napoleon en Alexander I gaan uit elkaar in Tilsit in 1807, ca. 1810. Olieverf op doek
© State Hermitage Museum, St Petersburg

In het jaar dat de slag bij Waterloo van 1815 in heel Europa wordt herdacht zet de Hermitage Amsterdam de klok terug naar de beslissende jaren vóór Waterloo, de tijd van Napoleon Bonaparte en twee heel bijzondere en verschillende tijdgenoten: zijn grote liefde Joséphine en tsaar Alexander I, zijn vriend en vijand.
Aan de hand van ruim tweehonderd prachtige schilderijen, sculpturen, persoonlijke bezittingen, japonnen en uniformen, toegepaste kunstvoorwerpen en indrukwekkende wapens wordt het verhaal verteld van twee grote heersers en van female power. Vriendschap, oorlog, liefde en politiek staan centraal, maar ook Joséphines grootse kunstcollectie, met onder andere Hollandse en Italiaanse meesters als Potter, Van der Werff, Luini en Canova. De twee mannen komen fysiek heel dichtbij, door Napoleons dodenmasker en een medaillon met een haarlok van Alexander. Joséphines collectie zou uiteindelijk grotendeels in de Hermitage terechtkomen en een groot aantal hoogtepunten daaruit wordt voor het eerst in Nederland tentoongesteld.

Een verhaal in vier scènes

Het verhaal begint in 1807, als Napoleon en Joséphine elkaar maar weinig zien vanwege de vele oorlogen die Napoleon op het Europese continent voert. Zij is alleen achtergebleven in het domein van hun liefde, Château de Malmaison even buiten Parijs. Met de tsaar smeedt Napoleon dat jaar een vredesakkoord, het verdrag van Tilsit, dat de politieke verhoudingen in Europa en Azië moet veranderen. De vriendschap die daar ontstaat lijkt persoonlijk en duurzaam. De twee nemen na vijftien dagen afscheid en geven elkaar de jaren daarop vele diplomatieke cadeaus.

Het verdrag, bedoeld als bezegeling van ‘vrede en vriendschap voor eeuwige tijden’, blijkt niet te handhaven en een nieuwe oorlog breekt uit met een desastreus keerpunt, Napoleons Russische veldtocht van 1812. Weinig historische momenten hebben zo’n sterke impact gehad als de Franse terugtocht uit Moskou in dat jaar. De meest catastrofale episode voor Napoleons leger was waarschijnlijk de oversteek van de ijskoude Berezina. In enkele dagen laten tienduizenden soldaten het leven door gevechtshandelingen, bevriezing, verdrinking of honger. Onder hen ook veel Nederlanders, wat bij velen nog bekend is door de schoolplaat van Jan Hoynck van Papendrecht, ook te zien in de tentoonstelling. De dramatiek van de veldtocht wordt indringend geïllustreerd door onder meer vier grote veldslagschilderijen van Peter von Hess. De jarenlange successen van Napoleon en de Grande Armée in heel Europa zijn met de Russische veldtocht beëindigd. Het Franse leger wordt gedecimeerd van 600.000 tot rond de 30.000 manschappen.

De tsaar lijdt ook zware verliezen maar paradeert als overwinnaar in Parijs. Napoleons nederlaag is compleet en hij wordt verbannen. De tsaar zoekt in Parijs contact met ex-keizerin Joséphine. Ze ontvangt hem op Malmaison. Net zoals ooit Napoleon en de tsaar genegenheid opvatten voor elkaar doen nu de tsaar en Josephine dat. Er bestaan verschillende, vaak tegengestelde verhalen over de beweegredenen van de twee. Feit is dat zij hem een van de allermooiste cadeaus geeft die zelfs een tsaar zich kan wensen: de antieke Gonzaga Camee uit de derde eeuw voor Christus. Alexander nodigt haar zijnerzijds uit om in St.-Petersburg te gaan wonen maar zo ver komt het door haar vroege dood niet. De ex-keizerin overlijdt kort na een wandeling met de tsaar aan een keelontsteking. Wat rest is geschiedenis.

De tsaar was niet alleen de geallieerde overwinnaar maar werd ook de koper van Joséphines befaamde kunstcollectie. Bij haar dood telde de collectie ruim vierhonderd werken, met meesters als Potter, Metsu, Van der Werff, Rembrandt, Claude Lorrain, Luini, Schidone, David Teniers de Jongere, Terborch, Canova. Veel kunstwerken schafte zij zelf aan, en veel werd haar geschonken door Napoleon, als oorlogstrofeeën uit veroverde gebieden. Voor een toen astronomisch bedrag van 940.000 Franse francs kocht Alexander al in 1815 een groot aantal schilderijen en sculpturen aan. Joséphines dochter Hortense en zoon Eugène genoten Alexanders bescherming en een generatie later huwde Joséphines kleinzoon een Romanov-prinses, waardoor de families bloedverwanten werden. Veel onderdelen van haar collectie vonden zo uiteindelijk hun weg naar de Hermitage. Haar nakomelingen trouwden in de koninklijke families van België, Denemarken, Luxemburg, Noorwegen en Zweden.

Horloge met miniatuur portret van Napoleon. Genève, Rusland, na 1812
Miniatuur portret van keizerin Joséphine, 1814. Frankrijk, Simon Jacques Rochard
Miniatuur portret van tsaar Alexander I, 1810–20. Kunstenaar onbekend
© State Hermitage Museum, St Petersburg

Bedankt

De Hermitage Amsterdam bedankt

Founder
Hoofdsponsors
Sponsor
Internetpartner
Strategiepartner
Security partner

Onze regenten, partners en fondsen.

Openingstijden

Dagelijks 10–17 uur
Gesloten 27 april (Koningsdag) en 25 december (Eerste kerstdag)
Open op 1 januari 11-17 uur

De Hermitage Amsterdam is gevestigd op de Amstel 51.

Foto Jelle Epskamp Photography

Heerlijk terras in de binnentuin

Geopend bij mooi weer

ANBI

De Hermitage Amsterdam is een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Wij hoeven geen belasting te betalen over giften. Uw bedrag staat dus volledig tot onze beschikking. En giften aan een ANBI zijn vaak aftrekbaar voor de schenker.

Contact

Voor alle vragen en voor het kantoor: +31 (0)20 530 87 55
(tijdens kantoortijden)

Dus ook voor informatie over de tentoonstellingen, de programmering, de online ticketshop, het gebouw, reserveringen van rondleidingen en zalen en reserveringen van rolstoelen, groepsbezoeken en CKV-programma’s.

Voor het reserveren van audiotours (mogelijk vanaf 15 audiotours) kunt u een bericht sturen naar info@hermitage.nl

Catalogus

Bij de tentoonstelling 1917. Romanovs & Revolutie is een prachtige full colour catalogus verschenen. Deze is in zowel het Nederlands als in het Engels te verkrijgen.
Meer

Sitemap

x

Nieuwsbrief

Schrijf u in voor onze maandelijkse nieuwsbrief en wij zullen u op de hoogte blijven houden. Niet alleen van de tentoonstellingen, maar van alle andere activiteiten in de Hermitage Amsterdam. Waaronder de culturele avonden op woensdag, zaterdagmiddag lezingen in het auditorium en de zondagochtend concerten.